Proponuję mini test. Jeżeli jedno z poniższych twierdzeń jest tożsame z Twoją opinią, to znaczy, że potrzebujesz mediacji:
1. stronom zależy na utrzymaniu dobrych relacji w przyszłości,
2. potrzebna jest konstruktywna dyskusja zamiast destruktywnej kłótni,
3. jest wiele płaszczyzn sporu (merytorycznych i emocjonalnych),
4. strony chcą wspólnie decydować o sposobie rozwiązania konfliktu,
5. strony chcą same wypracować wspólne rozwiązanie, a mimo to nie są w stanie się porozumieć.

Kiedy można oddać sprawę do mediacji i jakie sprawy zgłasza do mediacji?

Mediacje cywilne - rodzinne, gospodarcze, pracownicze, oświatowe, społeczne itd. - kierowane są z sądów okręgowych i rejonowych (na podstawie postanowienia o skierowaniu sprawy do mediacji na wniosek strony/stron lub sędziego) lub prowadzone są na podstawie zgłoszenia osób prywatnych, firm, instytucji itd.

Mediację prowadzi się na podstawie umowy o mediację lub postanowienia sądu kierującego do mediacji. W przypadku, gdy mamy sytuację, w której strony będące w konflikcie nie mogą sobie poradzić z dzielącymi je różnicami, na ich prośbę (mediacja pozasądowa) lub za ich zgodą (mediacja sądowa) interweniuje w ten spór neutralna osoba trzecia - czyli mediator. Z formalnego punktu widzenia do postępowania mediacyjnego sprawę może skierować sąd bądź każda ze stron konfliktu, podejmując decyzję o skorzystaniu z mediacji pozasądowej.

Do czego powinna doprowadzić mediacja?

Odpowiedź jest zależna od oczekiwań osób pozostających w konflikcie. Każda osoba przychodząca do mediatora oczekuje od procesu mediacji tego, na czym jej najbardziej zależy. Różnym osobom zależy na różnych rzeczach. Jedna osoba pragnie pokazać, jak bardzo jest pokrzywdzona i oczekuje współczucia, inny człowiek chce udowodnić czyjąś winę, a kolejny szuka popleczników, aby utwierdzić się w swojej racji. Jednak to nie są cele mediacji. Jak się domyślacie, trudno jest jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie "do czego powinna doprowadzić mediacja?", natomiast można nakreślić ogólne cele omawianego tu procesu mediowania.

Są to:
1. umożliwienie komunikacji stron będących w konflikcie,
2. wypracowanie porozumienia satysfakcjonującego dla każdej ze stron konfliktu,
3. spisanie porozumienia, które przyjmują obie strony (porozumienie musi być zgodne z obowiązującym prawem, otrzymują je obie strony, duplikat pozostaje u mediatora, mediator ma obowiązek zgłosić porozumienie do zatwierdzenia w sądzie właściwym danej sprawie).

Jak skutecznie przygotować się do mediacji?

Efektywna i dobra mediacja w znacznym stopniu zależy od odpowiedniego przygotowania stron. Jest ono korzystne, ponieważ skonfliktowani uczestnicy mediacji są nastawieni na prowadzenie sporu - a nie na poszukiwanie rozwiązania. W mediacji natomiast kierunek myślenia w stronę problemu powinien zostać zmieniony na nastawienie na współpracę, co najmniej w zakresie rozwiązania sporu, w obszarach co do zasady zgodnych.

Co mogę zrobić samodzielnie przygotowując się do mediacji?

- zapoznać się z informacjami na temat mediacji (jeśli to będzie moja pierwsza mediacja),
- zastanowić się nad swoimi interesami i nad tym, co chcę osiągnąć w wyniku mediacji?
- pomyśleć o tym, z jakim, konstruktywnym rozwiązaniem chcę wyjść z mediacji? - chodzi o interesy, a nie o stanowiska!,
- nastawić się na porozumienie i na to, że być może trzeba będzie ustąpić ze swoich najlepszych oczekiwań,
- odpowiedzieć sobie na pytanie "Czy jestem gotowy/-a na sądowe rozstrzygnięcie sprawy?" i wziąć pod uwagę takie ryzyka, jak: ryzyko związane z niepewnością rozstrzygnięcia sądowego , czas, jaki będzie trwało postępowanie sądowe , odsetki, jeśli takowe są należne, koszty finansowe związane z postępowaniem sądowym, koszty niefinansowe związane z postępowaniem sądowym (stres i niepewność związaną z ryzykiem wyroku sądowego oraz wykonalnością tego wyroku), być może również inne kwestie.

Co pomaga osiągnąć ugodę w mediacji?

Przed udziałem w spotkaniu mediacyjnym warto uzyskać umocowanie pozwalające zawrzeć ugodę w określonym zakresie, a przynajmniej uzgodnić wiążąco warunki ugody. Dokument ugody może po mediacji podpisać osoba do tego upoważniona. Jest jednak ważne, aby po ustaleniu warunków ugody, nie otwierać nowych zagadnień do rozmów i nie wychodzić z propozycją zmiany ustaleń. Oczywiście jest to możliwe, ale zdecydowanie komplikuje proces mediacji. Przystąpienie do mediacji z konkretnym umocowaniem czyni proces mediacji o wiele bardziej efektywnym czasowo.

Jeśli z zakresem umocowania jest problem, można przygotować się w ten sposób, że osoba podejmująca wiążące decyzje będzie dostępna w trakcie mediacji pod telefonem. Na życzenie strony mediator może zaaranżować krótką przerwę w celu przeprowadzenia przez stronę konsultacji z inną osobą. Jest to normalne zdarzenie w trakcie mediacji i zdecydowanie ułatwia mediowanie. A przy okazji wyraźnie odróżnia mediację od postępowania sądowego.